طنز جالب زنان تهرانی در مورد رضاخان باستانی که در دوران پهلوی دچار حوادث ناگواری شد.


گزارش کردن خبرگزاری کتاب ایران (ایبنا) مراسم افتتاحیه کتاب «درب آیین گمشده» (سخنرانی و سردخوانی) و کتاب «سپیده دم در غروب آفتاب» در روز سه شنبه ۷ تیر ۱۴۰۱ به همت مؤسسه تاریخ معاصر و شهرداری منطقه ۲۰ و با حضور موسی حقانی رئیس مؤسسه تاریخ معاصر، علی عابدی مؤلف کتاب و پیشوای اهل بیت (علیهم السلام) در فرهنگسرای والا برگزار شد.

عابدی: آیین سردم خوانی در دوره رضاخان دچار حوادث ناگواری شد

در ابتدای این مراسم علی عابدی اظهار داشت: آقای مشکین فام سبک آواز خوانی آیینی عزاداری را ابداع کرد و آقای مشکین فام. مرزوق ابداع سبک کنونی آواز و شاعر ترانه عارف قزوینی است.

وی ادامه داد: نوحه ساختاری منظم دارد و مبتنی بر دستگاه آوازی است; یعنی اگر نوحه در دستگاه سه گانه شروع شود به همان دستگاه ختم می شود.

وی گفت: یکی از دلایل کنار گذاشتن آیین سیاق خوانی زمان بر بودن آموزش موسیقی در دستگاه آوازی است. چون هرکسی که می خواهد در خوانندگی مهارت پیدا کند باید موسیقی ایرانی را خوب یاد بگیرد. دلیل دیگر سرکوب مناسک توسط رضاخان بود. پس از دوره رضاخان، مدا به دلیل سادگی سبک حاج مرزوک به سبک جدید رفت.

نویسنده کتاب «طلوع غروب» گفت: در این کتاب نگارش سی نوحه را با کمک استاد میلاد کیایی آغاز کردم و بر خلاف سایر نهادهای فرهنگی که در جمع آوری و نگارش کتاب هیچ کمکی نکردند، مؤسسه معاصران. تاریخ با حمایت بی دریغ او از من حمایت کرد.تألیف کتاب کمک کرد.

این نویسنده بیان کرد: کتاب دیگر من درب دین گمشده (صحنوری و سردمکنی) است. آیین سخنرانی و آواز بیش از سیصد سال قدمت دارد و خاستگاه آن تهران قدیم و شهر باستانی ری است. نور این آیین در زمان قاجاریه تا پایان پهلوی اول در تهران و ری روشن بود، اما رضاخان در دوران سلطنت خود به بهانه ساختن ایران نوین و تجددگرایی با هر چیزی که بوی دین می داد مبارزه کرد و و این دین در معرض حوادث ناگوار قرار گرفت و چراغ آن خاموش شد.

وی در ادامه بیان کرد: قدیم در شهرری و تهران در ماه مبارک رمضان در بارهای بزرگ و خانه هایی با حیاط بزرگ سخنرانی می کردند. به این ترتیب از روز اول ماه مبارک رمضان تا شب عید رمضان، بحث های ادبی بین سخنرانان مکرر بود. ابتدای ورود به عرصه سردم با زنجیر بسته می شد که کارگ نام داشت. سپس هشت سلسله در سمت چپ، هشت سلسله در سمت راست و یک سلسله در بالا که به آن سلسله هفدهم می گویند. هر سلسله نماینده یک صنف بود و برای هر سلسله یک سخنران انتخاب می کردند. دو طرف عرصه سردم دم شرقی و دم غربی بود.

نویسنده کتاب «درب دین گمشده» (صحنوری و سردم کانی) گفت: بعد از سلسله دهم هفت خانه عرفان است و خانه ها به ترتیب خانه اول (وادی طلب) است. خانه دوم (وادی عشق)، خانه سوم (وادی معرفت)، خانه چهارم (وادی استگنا)، خانه پنجم (وادی توحید)، خانه ششم (وادی حیرت) و خانه هفتم وادی (فقر و تباهی). مراسم به گونه ای آغاز شد که سخنران به عنوان بزرگ و معلم بر روی زنجیره کارگ نشست و کارگردانی صحنه را بر عهده گرفت. سخنرانانی که از اقصی نقاط شهر و کشور برای مناظره ادبی می آمدند، ابتدا پشت زنجیره کارگ قرار می گرفتند و با اجازه بزرگان به مناظره یکی از سخنرانان سلسله یا منازل می رفتند و با سخنرانان به مناظره ادبی می پرداختند. سلسله ها یا خانه ها . در هر سلسله نمایندگانی از آن صنف حضور داشتند و سخنران سالک با سلسله یکی از اصناف که موضوع مشکلات و وظایف صنف بود، بحث می کرد.

نزدیکتر: جامعه باید آداب انتقاد را بیاموزد
در ادامه این مراسم رضا هاروک معاون پژوهشکده تاریخ معاصر گفت: در تهاجم فرهنگی باید از منابع خودمان استفاده کنیم. اکنون دوره دیپلماسی موسیقی است که زبان جهانی دارد. در بخش فرهنگی انقلاب نیز به نوعی پیش زمینه خوانی و بلاغت نیاز داریم. متأسفانه امروزه سخنرانان در جلسات سخنرانی دچار بی ادبی و بی ادبی می شوند، اما اگر در فن بیان تسلط داشتند، آلوده به طعنه و بی ادبی نمی شدند.

وی افزود: نقد باید با اصول آداب اسلامی همراه باشد. جامعه ما نیاز به آیین هایی مانند آئین سخنرانی دارد و این آیین به نهادینه شدن سخنرانی در کشور کمک می کند.»

حقانی: آیین سخنوری ارزش نمایشی دارد

موسی حقانی، رئیس موسسه تاریخ معاصر آخرین سخنران این برنامه بود. وی در ادامه سخنان خود اظهار داشت: راز ماندگاری مفاهیم بزرگ بیان آنها در قالب هنر است. حرف زدن یکی از ویژگی های ملت ماست. پس از اسلام، ایرانیان به اصحاب قلم و دعوت معروف بودند.

وی افزود: سخنرانان علاوه بر مهارت بیان باید تاریخ را نیز بدانند. تسلط بر تاریخ به زنده شدن مفاهیم کمک می کند. آیین سخنرانی هم شأن نمایشی دارد. فردوسی تاریخ را به نظم در آورد. ترانه و ادبیات یکی از راه های مقاومت ایران بود. خوشبختانه ادبیات ایران بعد از اسلام غنی‌تر شد و در دوره صفویه جنبه اصیل پیدا کرد. ایرانیان با ترانه پیوند عمیقی دارند. مثلاً بعد از اینکه رضاخان مجبور به خروج از کشور شد، زنان تهرانی چتری را که در دوره او ممنوع شده بود به سر می‌کردند.

رئیس پژوهشکده تاریخ معاصر گفت: کسروی سالی یک بار مراسم کتاب سوزی داشت و کتاب های حافظ و سعدی و حتی ادعیه مفاتیح را می سوزاند و می گفت این کتاب ها مواد مخدر است اما نیست. ده سال پیش به این نتیجه رسیدم که هیئت های عزاداری در ایران بسیار مظلوم هستند و هیچ محققی تاریخ آنها را نمی نویسد. به همین دلیل شروع به تحقیق کردم و مقالات متعددی درباره هیئت بنی فاطمه نوشتم و در جریان تحقیقاتم با مشکین و سبک قرائت زمینه آشنا شدم و متوجه شدم که علی عابدی در این زمینه مشغول تحقیق است. . پس از آشنایی با عابدی و ارتباط با او به این نتیجه رسیدیم که او بهتر است تحقیقات خود را گسترش دهد تا تبدیل به یک کتاب شود که نتیجه آن را امروز می بینید.

وی در پایان تاکید کرد: امیدوارم با معرفی این کتاب ها و حمایت نهادهای مسئول، آیین دکلمه و آواز فراگیر شود و با کمک شهرداری این آیین در شهر ری برگزار شود. .