موسیقی فروز به عنوان یک شبه زبان بهترین شاعر معاصر است



بر اساس گزارش ها خبرگزاری کتاب ایران (ایبنا) به گزارش روابط عمومی حوزه هنری، هفتمین نشست دفتر زبان دانش مرکز زبان فارسی حوزه هنری با موضوع «موسیقی زبان» میزبان نادر مشایککی آهنگساز و رهبر ارکستر برجسته بود.

مشایکی با تاکید بر اینکه موسیقی دو زبانه است، گفت: واژه هایی که در موسیقی استفاده می شود برگرفته از زبان است، اما موسیقی زبان نیست. برای درک اینکه چرا موسیقی یک زبان نیست، باید ۷۰ صفحه از کتاب را بخوانید.

وی در ادامه به خاطرات بهرام صادقی درباره رویال اپرای اشاره کرد و گفت: این اپرا را به زبان آلمانی نوشتم که اگر فارسی می نوشت هیچکس آن را نمی فهمید. دو سال پیش از من برای اجرای این اپرا در بنیاد رودکی دعوت شدم، اما پذیرفتم، اما بعد یادم آمد که این اپرا را به آلمانی نوشتم و ترجمه آن به فارسی خنده دار بود و از ابتدا آن را به فارسی نوشتم. او چندین بار به من ثابت کرد که زبان موسیقی خود را دوست دارد.

این آهنگساز به سختی نگارش اپرا به زبان فارسی اشاره کرد و با بیان اینکه در موسیقی دستگاهی آهنگساز با شعر مواجه است زیرا شعر تعیین کننده است، تاکید کرد: شعر و کلام در موسیقی موضوع بسیار قدیمی بود زیرا موسیقی با کلام شروع می شد. اگر موسیقی اروپایی را با موسیقی ایرانی قرن هفدهم مقایسه کنیم، متوجه رویکرد سیستماتیک اروپا به موسیقی می شویم. من به یک سلسله مراتب سیستماتیک فکر می کنم چون هر چیزی که سلسله مراتب داشته باشد یک سیستم دارد و این اتفاق در اروپا افتاد و ارتباط بین موسیقی و کلام کشف شد و بعد به مطالب ادبی اشاره شد.

مشایکی در ادامه به جایگاه موسیقی و شعر در موسیقی اروپایی پرداخت و گفت: کلودیو مونتاوردی برای اولین بار با متن ادبی شاعران معاصر خود در موسیقی کار کرد که مخاطبان آن را نمی شناختند. بعدها موسیقی چندصدایی شد و این چندصدایی ریتم های مختلفی تولید کرد. منتوردی یکی از اولین کسانی بود که موسیقی را برای آراستن متن امتحان کرد، یعنی اگر لبخند است باید با موسیقی خود را نشان دهید تا شنیده شود.

وی گفت: پانزده سال پس از انقلاب فرانسه به بتهوون پیشنهاد شد که متن جدیدی بنویسد زیرا انقلاب فرانسه طبقه اجتماعی جدیدی را ایجاد کرد که مبتدی بود. این تازه کارها پول و تجمل داشتند، اما تجملات معنوی نداشتند، بنابراین فلسفه زبان به آنها آموزش داده شد. بتهوون خلق چهره ها یا متون جدید در مورد زندگی روستایی و زندگی در طبیعت و غیره را پیشنهاد کرد.

این آهنگساز و رهبر ارکستر با تاکید بر اینکه آموزش موسیقی همچنان در اروپا علت و معلولی است، گفت: البته برای من سخت و سخت بود. در اروپا دوستانم به من گفتند که چرا این کار را نکرد و من گفتم این فرهنگ ماست.

توصیه استاد صبا به شاگردانش همان فیلولوژی اروپایی است
مشایکی در تشریح نحوه نگارش موسیقی به زبان فارسی گفت: استاد ابوالحسن صبا به شاگردانش می‌گفت اگر می‌خواهید زوایای موسیقی ایرانی را یاد بگیرید، گریه کنید. چرا چنین توصیه ای کرد؟ هفت سال پیش کنسرتی داشتیم که مداحی به نام سبزعلی را که با واسطه شاگرد یکی از عزاداران کجار بود دعوت کردیم. هفت هزار آهنگ حفظ کرد و گفت ائمه هر کدام قرائت خود را دارند.

این هنرمند با بیان اینکه زاویه سوگواری مشخص می کند که ما برای چه کسانی عزاداری کنیم، افزود: این روند عزاداری آهنگ پیچیده ای ایجاد کرد که بسیار جالب بود. این نوع عزاداری شبیه سیستم فیگوراسیون اروپایی است، بنابراین مشکل ما این است که روی ریتم آواز ایرانی کار تحلیلی نداریم.

وی شناخت ریتم آهنگ را مهم دانست و با تاکید بر اینکه موسیقی بدون زمان ممکن نیست، گفت: آنها می دانند در حالی که موسیقی برعکس این کار را انجام می دهد.

با کار جدید در موسیقی ایرانی موافقم
او گفت: «من معتقدم آنچه امروز بیش از هر چیز دیگری بر موسیقی تأثیر می گذارد وزن است، بنابراین وزن مهمتر از ریتم است. چیزی که بچه های ایرانی از ۵-۶ سالگی می فهمند.

این هنرمند با تاکید بر اینکه فرهنگ غنی داریم، گفت: ما که فارسی صحبت می کنیم از نظر وزن غنی هستیم و این به دلیل زبانی است که وزن دارد. فارسی پر از مفاهیم پنهان است. وقتی می گوییم «هرکس ساز خود را می زند» یا «طرف مقابل سیم آخر را می زند»، همه معنایی پنهان دارند و آن قدرت زبان است.

او در حمایت از ائتلاف آمریکا صحبت کرد، اما گفت که حفظ استقلال راه حل نیست.

مشایی از آموزش موسیقی در ایران انتقاد کرد و گفت: آموزش موسیقی در ایران باعث شده اتفاقات بدی بیفتد و به دلیل روند اشتباه در آموزش موسیقی در این زمینه پیشرفت چندانی نداشته ایم زیرا متون آموزشی ما مربوط به ۸۰ سال پیش است در حالی که ما در جامعه ای هستند که از نظر فرهنگی با جوانان بسیار متفاوت است.

این هنرمند سپس به پرسش های حاضران پاسخ داد و با بیان اینکه فرو فرحزاد مهم ترین شاعر معاصر ایران است، گفت: در «تولدی دیگر» ۷۶ استعاره صوتی از او شنیدم، خواندم و دیدم، یعنی از شنوایی خود برای تخیل استفاده می کند. .

وی همچنین درباره تأثیر زبان فارسی گفت و با اشاره به شعر حافظ «آوای آه و آه عشق را با آوای نغمه و مناجات و مناجات و مناجات به یاد بیاور» بیان کرد: این دقیقاً تعریف موسیقی جان کیج است؛ این شعر دقیقاً همین است. چیزی که مسیر زندگی من را تغییر داد. کیج در گذشته به ایران آمد زیرا نگاه خاصی به شرق داشت.

مشایی در خصوص نقش زبان فارسی در موسیقی مردمان راه ابریشم و در پاسخ به اینکه آیا زبان فارسی هنوز ظرفیت چنین جایگاهی را دارد، گفت: هنوز چنین پتانسیلی در زبان فارسی وجود دارد. ایران در مسیر ابریشم قرار دارد و همین امر ایران را از نظر فرهنگی مرکزی کرده است. امروز بهترین زمان برای نقش آفرینی موسیقی ایرانی در جهان است.

استفاده از موسیقی راک دهه شصت توسط همایون شجریان
این هنرمند در پاسخ به سوالی مبنی بر پاسخ منحصر به فرد برخی از آثار همایون شجریان و محسن یگانه در فضای مجازی و اینکه آیا این آثار مربوط به ادبیات و موسیقی فارسی است یا موسیقی خاصی در آنها وجود دارد، گفت: همایون شجریان از دو آلبوم قبلی او تلاش می کند. استفاده از مطالبی در موسیقی که ربطی به موسیقی ایرانی ندارد، بلکه راک دهه شصتی است. من آدمی هستم که نمی خواهم با موسیقی ایرانی تداخل داشته باشم، چون همیشه به ضرر موسیقی ایرانی بوده است، چون موسیقی ایرانی ظرافت ها و ظرافت هایی در پرده دارد که در موسیقی های دیگر قابل درک است.

وی با تاکید بر اینکه آموزش موسیقی در ایران نیاز به تغییر اساسی دارد، گفت: لزومی به آموزش موسیقی در دانشگاه نیست. البته موسیقی شناسی و موضوعات مرتبط می تواند در دانشگاه باشد اما آهنگسازی و نواختن موسیقی را نباید در دانشگاه تدریس کرد زیرا آهنگساز برای آهنگسازی به زمان زیادی نیاز دارد که در دانشگاه این امکان وجود ندارد.