نوشته های شمس تبریزی جلوه ای از تفاسیر قرآنی است



قدرت الله طاهری در گفت و گو با خبرنگار آژانس کتاب ایران (ایبنا) شمس تبریزی به مناسبت هفتم مهرماه، روز بزرگداشت شمس، تسلط بر آیات کلام الله مجید را برشمرد و تصریح کرد: تفسیر قرآن از ابتدای نزول آیات آغاز شد. و با گسترش اسلام و افزایش مخاطبان و رشد شعور دینی پیروانش بر وسعت و عمق آن افزوده شد. از این رو رویکردهای گوناگونی در تفسیر قرآن در میان مسلمانان پدید آمده است که از آن جمله می توان به بررسی اختلاف در قرائت، تفاسیر لغوی و نحوی، تاریخی، کلامی، سیاسی و عرفانی اشاره کرد و مفسران اسلامی در هر یک از زمینه ها آثار ارزشمندی ارائه داده اند.

وی ادامه داد: تفاسیر عرفانی نیز در کنار سایر تفاسیر قرون اولیه مورد توجه قرار گرفت و آثار مدونی در این زمینه به رشته تحریر درآمد و عرفایی بودند که برخی از آیات قرآن را به صورت پراکنده در آثار خود تفسیر می کردند.

طاهری با تاکید بر اینکه شمس الدین محمد تبریزی در مقالات خود نظریات جالب تفسیر و تفاسیر بدیع از برخی آیات قرآن دارد، افزود: شمس تبریزی با تجربه عرفانی شخصی خود در تفاسیر متعدد خود به تفسیر و تفسیر آیات پرداخته است. شمس اگرچه نمی تواند به طور کامل از چنگال سنت تفسیر عرفانی پیش روی خود رهایی یابد، اما تفاسیر بدیع و بدیعی دارد.

وی شخصیت علمی و نظریات ناب و بدیع شمس تبریزی را متأثر از شخصیت مولوی عنوان کرد و گفت: اطلاعات و تجربیات عرفانی شمس در مقالات وی فاقد انسجام منطقی است و در نهایت هر خواننده بی حوصله ای را بدرقه می کند. این اثر مجموعه ای از سخنان شمس است که به صورت شفاهی برای مخاطبان نوشته شده و توسط برخی از این شنوندگان نوشته شده است و خود شمس نیز علاقه ای به نوشتن اثر مکتوب نداشته است.

این استاد زبان و ادبیات فارسی با تاکید بر اینکه روش تفسیری شمس مبتنی بر تفکر شخصی و ذهنیت عرفانی اوست که با چاشنی ذوق و الفاظ آیات و نتیجه گیری های هنری نیز آمیخته است، تصریح کرد: شمس تبریزی در دوران سخنان خود اعم از مقالات و سخنرانی ها پراکنده در مجموع ۳۰ آیه از قرآن کریم را تفسیر کرده است. در برخی از این تفاسیر تنها یک کلمه تفسیر شده است، مانند آیه بیست و نهم سوره فجر که در آن بهشت ​​به حقیقت خداوند تعبیر شده است.

وی افزود: بعد از آن نیازی به گفتن حسنات در اباضی نیست، بلکه تاکید و ورود به بهشت ​​یعنی حق است. ایشان در تفسیر برخی از آیات نکات جدیدی را در مورد سرگذشت انبیا و اخبار پیشینیان بیان فرموده اند که اگرچه ربطی به تفاسیر ندارد، اما خالی از نگرش جدیدی به این مطالب نیست.

طاهری معتقد است شمس در تفسیر قرآن اندیشه خارق العاده ای دارد و این رویکرد در آیات متعددی که تفسیر کرده به وضوح قابل مشاهده است. او در تفاسیر خود موفق به ارائه تفسیری بدیع و جدید فارغ از تفاسیر رایج شد.