کتاب «آنک آن یتیم نظرکرده» یک رمان تاریخی نیست، برخی روایت های تاریخی نادرست مشکل دارد.


گزارش کردن خبرگزاری کتاب ایران (ایبنا)کامران پارسی نژاد گفت: کتاب «آنخ آن یتیم نظر کرده» رمان نیست و زندگی نامه داستانی است و نویسنده دست خود را در پرورش عنصر فانتزی کاملا بسته و مقید به بیان وقایع شده است. در این بیوگرافی تنها شاهد بیان وقایع هستیم. این نقطه ضعف نویسنده نیست، بلکه در واقع فرم نویسنده را به حدی می رساند که نمی تواند از عناصر داستان به اندازه کافی استفاده کند و به نظر من کمتر از رمان تاثیرگذار است.

وی با اشاره به محدودیت های قالب سیره تاریخی افزود: سرشار در فضاسازی وقایع به خوبی عمل کرده است، یعنی کار پژوهشی درازمدتی درباره سیره پیامبر انجام داده است. همانطور که اشاره کردم، نکته ای که در اینجا مطرح می شود این است که قالب رمان دارای هارمونی و فضایی جدا از واقعیت های تاریخی است، یعنی حتی نمی توان یک واقعیت مطلق تاریخی را که بارها اتفاق افتاده است، گاهی اوقات که می خواهند بیان کنند، بگویید. در رمان زیرا از قبل باید پیش زمینه ای وجود داشته باشد تا آن رویداد بر اساس یک روایت علّی رخ دهد.

این پژوهشگر تصریح کرد: از این رو کتاب «عنق آن یتیم نظرده» شرح حال داستانی نویسنده است و بیشتر روایاتی از زندگی پیامبر که همگان درباره آن شنیده اند نقل می شود، بنابراین یک مقدار تنش و تعلیق وجود دارد. در این اثر متاسفانه کمتر می بینیم. ناخواسته هم اتفاق می افتد، یعنی به گونه ای با اتفاقاتی مواجه می شویم که قبلاً شنیده ایم، اما اگر بخواهیم زوایای پنهان تاریخ را در بیان تاریخ بیرون بیاوریم، جای تزکیه دارد و بیان آن کشش بیشتری ایجاد می کند. برای مخاطب

پارسی نژاد گفت: تاریخ یک سری حوادث را مطرح می کند، اما همه جزئیات را در بر نمی گیرد، مثلاً در مورد جنگ هایی که پیامبر انجام داده است، وقتی به تاریخ مراجعه می کنید، بخش های مهمی از وقایع جنگ از جمله کشته شدگان را بیان می کند. ، محل وقوع جنگ و سال.اما جزئیات کوچکی که درست در پشت جنگ اتفاق می افتد ممکن است در برخی از قسمت های تاریخ مورد توجه قرار گرفته باشد اما مخاطبان از آن اطلاعی نداشته باشند. بهتر است نویسندگان آنها را بگیرند و پرورش دهند و تاکید می کنم از سیره نویسی دوری کنیم تا نوشتن درباره پیامبر برای نسل امروز جذابیت بیشتری داشته باشد.

سید طاووسی مسرور نیز گفت: با وجود اینکه رمانی درباره سیره پیامبر روی جلد کتاب نوشته شده است، این اثر محمدرضا سرشار رمان نیست. همانطور که گفته شد اساس کتاب بر اساس بیان روایات تاریخی است، تنها در مواقعی که روایت تاریخی گنجانده نشده باشد یا خیلی خشک باشد، نویسنده از قلم خود استفاده کرده است، اما به طور کلی اساس کتاب بر اساس منابع تاریخی است. . حتی می توان گفت این اثر یک کتاب تاریخی است که توسط یک نویسنده نوشته شده است.

وی ادامه داد: در حین نوشتن رمان، تخیل زیادی وجود دارد، بنابراین نویسنده احساس می کند که اگر به سمت خود معصومش برود، کار سخت است و دستانش به نوعی بسته است، از او می گذرد. مثلاً جزئیات هجرت پیامبر به مدینه و سفر به حبشه را می دانید و می دانید چه خواهد شد و اصلاً تنشی وجود ندارد.

این پژوهشگر تاریخ اسلام گفت: کتاب هایی مانند «انک آن یتیم نظرکرده» که دیده و خوانده می شود، فکر می کنم از نویسنده انتظار می رود آنها را به روز کند یا بازنویسی کند. وقتی لیست منابع این کار را می بینید؛ در نگاه اول، اگر به صورت رمان نوشته شده باشد، اصلاً نباید فهرست منابع وجود داشته باشد. زیرا فهرست مرجع برای کتاب تاریخ است نه رمان تاریخی.

وی افزود: در فهرست منابعی که آورده است، پس از ۷۷ نام، نام کتابی ذکر نشده است. وقتی کتابی بعد از چاپ نوشته می شود، با وجود تجدید چاپ، اصلاً اصلاح نشده است. در حالی که در سال های اخیر آثار خوبی نوشته شده است، مانند کتاب تاریخ اولیه اسلام غلامحسین زرگری نجاد. نویسنده در پاسخ می‌تواند بگوید من در آن دوره روی کتابم کار می‌کردم، در همان دوره کتاب‌های خوبی هم نوشت که نویسنده می‌توانست از آن‌ها بهره ببرد، اما نکرد. مثلاً کتاب «سیره رسول الله» اثر رسول جعفریان چاپ ۱۳۵۲ که نویسنده آن را ندیده است. همچنین کتاب تاریخ تحلیلی اسلام اثر سید جعفر شهیدی در سال ۱۳۴۱ منتشر شد. می توانید به این کتاب مراجعه کنید، اما نویسنده از این اثر استفاده نکرده است.

یکی از اعضای هیئت علمی دانشگاه علامه طباطبایی تصریح کرد: به نظر من مراجعه به منابعی که ذکر کردم خیلی بهتر از مراجعه به تاریخ بلعمی یا کتاب نهیه الماسول فی الروایه الرسول یا الکمال فی الطریح» ابن اثیر و… چون این آثار متنی خشن است و دارای هزار جریان و حدیث و مضمون و نقد داخلی و خارجی و مسائل دیگری است که استفاده از آنها بسیار دشوار است.

سید طاووسی با خوشحالی گفت: اگرچه در میان منابع «عنق آن یتیم نظرده» منابع ضعیفی مانند «محمد پیامبری که باید دوباره شناخت» با ترجمه ذبیح الله منصوری وجود دارد، اما به هیچ وجه نمی توان به آثار او استناد کرد. چون منصوری مترجم نبود و به نام ترجمه رمان می نوشت. او مقاله چهل صفحه ای هانری کربن در مورد ملاصدرا را به کتابی ۴۰۰ صفحه ای تبدیل کرد و این خودش یک هنر است! اما به نام ترجمه داده شد.

وی ادامه داد: نکته دیگر آن نقطه گذاری است در متن کتاب آمده است. به شرطی که هیچ نقد و اشکالی از کتاب ذکر نشود. در این مداحی های موجود در کتاب، نکاتی قابل طرح است، از جمله بیانات رهبری که نویسنده را خطاب قرار داده است. یک نکته بسیار مهم وجود دارد و آن اینکه: «دوره قبل از بعثت از نظر تاریخی، دوره چندان روشنی نیست». یعنی هر مورخ اولیه اسلامی می داند که کار در این قسمت از زندگی پیامبر بسیار سخت بوده و امکان تحریف و دروغ بسیار بیشتر بوده است. چون پیامبر در کودکی همه نمی دانستند که پیامبر می شود تا همه چیز را ثبت کند.

این منتقد در ادامه به نادرستی برخی از روایات درباره دوران کودکی پیامبر(ص) اشاره کرد و اظهار داشت: اتفاقاً بیشتر کتاب مربوط به دوران کودکی پیامبر است و به حبشه ختم می شود، بنابراین در روایت کتاب اشکالات زیادی وجود دارد. به نظر من مدیریت در نقدی که برای کتاب نوشت به نویسنده هشدار داد که بیشتر تلاش خود را بعد از مأموریت و به خصوص دوران عمرانی که نویسنده اصلاً وارد آن نشده است، رها کنید.

طاوسی مسرور گفت: میرکیانی به نکته دیگری اشاره کرد: بیشتر شنوندگان این برنامه از روحانیون و اساتید الهیات دانشگاه های کشور بودند که اظهار نظر آنها حاکی از رضایت آنها از مستند بودن این داستان ها بود. من خودم عضوی از دانشکده الهیات هستم، نه لزوماً استاد الهیات با گرایش تاریخ. یکی از مشکلات من در دانشگاه این است که وقتی می خواهم با آنها صحبت کنم با آنها مشکل دارم. بنابراین تأییدیه های آنها از نظر تاریخی مؤید کتاب نیست.

وی افزود: قسمت هایی از کتاب انک آن یتیم نظرده را قبلا دیده بودم و دوباره برگشتم. برخی از روایات کتاب صحت ندارد. حال برخی از آنها چندان مشکل ساز نیستند و برخی دیگر مشکل ساز هستند. مثلاً در صفحات ۷۴ و ۷۵ مطالبی برگرفته از نویسندگان باستانی است که فکر می کنم برخی از آنها داستان نویس بوده اند. در اینجا اشاره ای به ماجرای ولادت پیامبر اکرم(ص) می شود، زمانی که دریاچه ساووس هنگام تولدش خشک شد، تعدادی از کنگره های کاخ انوشیروان شکست خورد! حجت الاسلام دکتر رمضان محمدی کتابی دارد به نام «ارزیابی اخبار زندگی قبل از بعثت» که در آن همه این مطالب را رد کرده است. همان نکته‌ای که رهبری بر آن تأکید می‌کنند، حوزه ناشناخته ولادت و کودکی پیامبر است. چنین مواردی بعد از ولادت پیامبر(ص) صورت گرفته و ارزش تاریخی ندارد.

این استاد دانشگاه تصریح کرد: اگر کنگره کاخ کسری شکست خورد باید در چند منبع ذکر می شد که اینطور نیست. از سوی دیگر برخی از نویسندگان قدیمی پس از ولادت پیامبر به روایتگری پرداختند که صحت ندارد. از طرفی نویسنده پاورقی هم اضافه کرده که اصلا نیازی به رمان نیست. سرشار در این اثر پاورقی هایی برای توضیح بخشی از مطالب ارائه کرده است، مگر اینکه این اثر یک کتاب تاریخی باشد که نیاز به پاورقی داشته باشد. هر داستانی که می خواهید بیاورید باید در قالب داستان باشد و شما باید روایت خود را بنویسید. ناگفته نماند که در یک پاورقی اختلاف در لغت و اسم وجود دارد. این محتوا اصلاً جایی در رمان ندارد زیرا فضای ذهن مخاطب را خراب می کند.

نشست «اجزای رمان تاریخی پیامبر اکرم (ص) با اشاره ویژه به رمان زندگینامه (آنق آن یتیم نظرکرده) نوشته محمدرضا سرشار» از سلسله نشست های فرهنگی هفته وحدت با حضور کامران پارسی نژاد. ، محقق و نویسنده و دکتر سعید طاووسی مسرور، پژوهشگر تاریخی و عضو هیئت علمی دانشگاه علامه در کتابفروشی اهل الکلام برگزار شد. این گزارش به نگاه و نقد دو منتقد نسبت به کتاب زندگی نامه «آن آن یتیم کرده» اختصاص دارد.