گفتگوی مورخ و نویسنده رمان تاریخی جالبی را رقم می زند



گزارش کردن خبرگزاری کتاب ایران (ایبنا)«اجزای رمان تاریخی پیامبر اکرم (ص) با نگاهی ویژه به رمان (آنک آن یتیم نظرکرده) نوشته محمدرضا سرسر» از مجموعه دیدار فرهنگی هفته وحدت با حضور کامران پارسی نژاد، پژوهشگر و نویسنده و دکتر سعید طاووسی مسرور، پژوهشگر تاریخی و عضو هیئت علمی دانشگاه علامه روز چهارشنبه ۱۹ شهریور در کتابفروشی اهل کلام برگزار شد.

کامران پارسی نژاد گفت: سوالی که در اینجا بسیار حائز اهمیت است، نقش کلیدی رمان و ادبیات داستانی در تأثیرگذاری بر مخاطب است. به عبارت دیگر اولین موضوعی که در این زمینه مهم است و در دنیای غرب نیز به آن پرداخته می شود این است که داستان می تواند تأثیر عمیقی بر سطوح مختلف جامعه بگذارد.

وی افزود: به همین دلیل در غرب سرمایه گذاری های هنگفتی در ادبیات داستانی انجام می شود. چه توسط دولتمردانی که در واقع ادبیات خاص خود را راه اندازی می کنند، یا توسط متخصصان رشته های تخصصی دیگر، یعنی فردی که کلاً الهیات است، مانند کاترین کلمن، به جای نوشتن کتابی مرتبط با تبیین و تفسیر الهیات، برای هدف رمان “دنیای تئو” است که کاملاً مبتنی بر الهیات است.

این نویسنده بیان کرد: امروزه اکثر فیلسوفان و حتی روانشناسان متخصص در رشته خود از قالب رمان برای بیان اهداف خود استفاده می کنند. برای این منظور رمان نویسی را یاد می گیرند و با یادگیری ترفندهای آن، اهداف خود را در قالب رمان به مخاطب ارائه می کنند. اما متأسفانه در ایران سیاست گذاری صحیح و سالمی برای ایجاد جریان ادبی بزرگ به ویژه در حوزه تاریخ و حتی علوم دینی وجود نداشت تا شاهد خلق رمان هایی باشیم که بر مخاطب تأثیرگذار باشد. .

کامران پارسی نژاد گفت: موضوع مهمی که در این زمینه باید مورد توجه قرار گیرد این است که هر زمان رمانی خلق می شود می تواند نیازهای یک طیف و یک نسل را همزمان برآورده کند. چون نسل‌ها آنقدر تغییر می‌کنند که هر دهه جوان‌ها با هم فرق می‌کردند، مثلاً دهه ۷۰ به طور کامل دهه ۸۰ را نمی‌پذیرد و بالعکس. در حالی که پیش از این فاصله بین نسل ها هر ۵۰ یا ۶۰ سال اتفاق می افتاد، اما امروز به ۱۰ سال رسیده است. البته امروز اگر رمان نویسان ما بخواهند به همان سبک و سیاق قبلی بنویسند که اغلب در نوشتن زندگی نامه از آن پیروی می کنند، مانند اثر سرشاری که شما گفتید، اصلاً یک رمان تاریخی نیست، بلکه در قالب داستانی است. زندگینامه. این با رمان سه کشیش نوشته مجید قیصری که یک رمان تاریخی است بسیار متفاوت است.

وی با اشاره به شرایط امروز و در نظر گرفتن ذائقه مخاطب امروزی در خلق یک رمان تاریخی، ادامه داد: به نظرم نویسنده ابتدا باید دریابد که دغدغه نسل امروز به ویژه جوانان چیست؟ چه سوالاتی دارند؟ درباره کدام بخش از زندگی پیامبر سؤالاتی دارند؟ بنابراین بر اساس مسائل جامعه اگر می خواهید اثرگذار باشد باید رمان تاریخی نوشته شود. در غیر این صورت اگر بخواهیم به روش قدیمی در قالب های متناسب با سلیقه خود کار کنیم، نمی توانیم مخاطب زیادی داشته باشیم.

در ادامه این نشست سید طاووسی مسرور گفت: وقتی به نویسنده می گویند درباره رسول خدا یا درباره ائمه معصومین رمان بنویس، مردم فکر می کنند باید نقطه ای از زندگی خود پیدا کنند و در رمان بگنجانند. در حالی که در فضای ادبیات جهان تجربیات خوبی برای حضرت ابراهیم، ​​حضرت عیسی، حضرت موسی و… به دست آمد. که می توانیم از آن مثال ها نیز استفاده کنیم. مثلاً در رمان «مرشد و مارگاریتا» اثر میخائیل بولگاکف، وقایع زندگی حضرت عیسی (ع) با دوران استالین مقایسه شده است.

وی افزود: قالب ها متفاوت است و نیازی به یک بیوگرافی ساده نیست. همانطور که اشاره کردیم، در رمان انتظار داریم که خلقت را ببینیم، عنصر فانتزی را ببینیم. باید تعلیق داشته باشد، مثلاً در رمان «سه کشیش» مجید قیصری، عناصر یک رمان تاریخی اتفاق افتاده است، اما اگر همان چیزی را که مورخان و محدثان فقط در بیان ادبی و شعری نوشته اند، روایت کنیم، رمان تاریخی خواهد بود. تشکیل نشود. شاید برای نسل امروز جذابیت نداشته باشد.

این عضو هیأت علمی دانشگاه گفت: امروز باید بیندیشیم و به بحث های نظری با یکدیگر بپردازیم و تجربه کسب کنیم. همانطور که در نمایشگاه کتاب گفتم، بگذارید نویسندگان کمی بنویسند! مرد احساس می کند که اگر از بیگناهان بنویسد با انتشار اثر در معرض انتقاد و مشکلات قرار می گیرد و باید هزار راه جواب بدهد! مثلاً درباره نادرشاه می نویسند، این که بگوید جد ما را نابود کردی یا نه، دست هیچکس، حتی اولاد او نیست.

سید طاووسی با خوشحالی گفت: در «مرا با خودت ببر» نوشته مظفر سالاری روایت برگرفته از کتاب شریف کافی تبدیل به رمان شده است. روایتی که یک پاراگراف بیش نیست. بقیه رمان پر از تخیل است، اما تخیلی که در چارچوب و چارچوب آن زمان بود. جزئیات زیادی در تاریخ اسلام وجود دارد که گفته نمی شود و ظرفیت تبدیل شدن به یک رمان تاریخی را دارد. فقط کمی مطالعه و تحقیق می خواهد. اگر نویسندگان ما با مورخان و اهل تاریخ ارتباط برقرار کنند، مطالبی را که استخراج کرده اند در اختیار نویسندگان قرار دهند، دست نویسندگان در توسعه رمان های تاریخی بازتر می شود.

وی ادامه داد: هنوز صدها ناگفته و کمتر مطرح شده درباره پیامبر وجود دارد که باید روی آن کار کرد. اخیراً یکی از حاضران در دیدار با نویسندگان گفت: چقدر می توان درباره پیامبر نوشت؟ من واقعا مناسب هستم. فکر می کنم در مورد پیامبر خیلی می توان نوشت. پس هر چه تا پایان روز بنویسیم تمام نمی شود. فکر نکنید نوشتن درباره پیامبر باید به روش سنتی انجام شود. در واقع می توان گفتار و سیرت پیامبر را به این روز رساند.

این پژوهشگر تاریخ اسلام نویسندگان را از نظر پژوهشی ضعیف دانست و اظهار داشت: به نظر من خود نویسندگان باید این مطالبه را داشته باشند و به سراغ اهل تاریخ بروند. برخی از نویسندگان ما در تحقیق ضعیف هستند. در حالی که یک نویسنده باید بداند که کارش یک کار حرفه ای است و باید برای کارش وقت بگذارد. یکی از کارهایی که باید انجام داد تحقیق است. نویسنده اگر بخواهد درباره صدر اسلام بنویسد آنچه را که در آن زمان می خوردند و حمل می کردند به عنوان آب آشامیدنی نوشته است. هیچ ماده و اطلاعاتی برای شخصیتی که می خواهید بنویسید در دسترس نیست. نیاز به تحقیق دارد.

سعید طاووسی مسرور گفت: آفت دیگری که در مورد نویسندگان وجود دارد این است که نویسندگانی که اهل تحقیق هستند و وقت می گذارند گاهی مظنون به مجتهد بودن در عرصه تاریخ می شوند، کتاب نوشته شده است، کمکی نمی گیرند. حتی اگر بحثی داشته باشند و کارشان را در معرض نقد یک مورخ قرار دهند.

کامران پارسی نژاد با اشاره به تاکید بر پژوهش در رمان نویسی گفت: بارها در جلسات مختلف درباره نقش پژوهش در قوت و غنای یک اثر صحبت کرده ام. به نظر من پژوهش در ثمربخشی یک اثر بسیار مهم است، نه تنها در نوشتن رمان تاریخی، بلکه برای یک رمان اجتماعی و سیاسی، نویسنده باید در نقش یک محقق ظاهر شود و به سوالات مطرح شده پی ببرد. موضوع مهم تر؛ آنچه امروزه در نویسندگان یک نقص برجسته است، بیشتر نویسندگان در هنر داستان نویسی مهارت دارند و در نثر بسیار خوب هستند و می دانند چگونه از تکنیک های داستان نویسی استفاده کنند. از آنجایی که ما در حوزه ادبیات داستانی بسیار بزرگ شده ایم، هیچ یک از نویسندگان ما به طور جداگانه در زمینه های مختلف علوم انسانی مطالعه نکرده اند، نه فقط تحقیق برای خلق یک رمان خاص.

وی ادامه داد: نویسنده برای نوشتن رمان تاریخی ابتدا باید تاریخ ایران را به خوبی بشناسد و رویدادهای مهم هر دوره تاریخی را بررسی کند. مثلاً کتاب «خدای ماه را ببوس» یک داستان مذهبی است که در دوره معاصر اتفاق افتاده است، حتی خلق چنین رمانی مستلزم اطلاعات دقیق از گذشته، به ویژه از دوره صفویه به بعد است. برای اینکه بدانیم چه اتفاقاتی افتاده و روندها در کدام جهت بوده است؟

این نویسنده بیان کرد: به همین دلیل وقتی رشته تحصیلی کم است نویسنده بیشتر فقط وقایع را بیان می کند. بیان این نکات به این معنا نیست که رمان تاریخی به کتاب تخصصی علوم انسانی تبدیل می شود و ما در این باره نظریه ای ارائه می کنیم، نه اینکه داستان همان قالب واقعه را داشته باشد، بلکه زمانی که نویسنده از انبوه اطلاعات خود را مطرح می کند. و نکات مهم از حوزه های انسان گرایانه، به طور غیرمنتظره، در جریان های مختلف می جوشد و در تعامل است و وقتی می خواهد بنویسد، به گونه ای دیگر می نویسد، یعنی با نوشتن رمانش، نویسنده نه تنها به دنبال بیان وقایع است و نه تنها تصادفی محور است. برای گفتن فقط یک توالی حوادث. باید جریان ها را بررسی کند و فراتر از بیان وقایع مورد نظر مخاطب امروزی، چه در رمان های تاریخی و چه در رمان های دیگر، نگاه کند.